Árið 1984 urðu hugmyndir um sameiginlega sorpeyðingu sveitarfélaga höfuðborgarsvæðisins að veruleika.  Þessi aðgerð markaði mikilvæg tímamót í umhverfismálum höfuðborgarsvæðisins.  Fyrir þann tíma var allt sorp urðað, síðast á Gufunesi en þar hófst sorpurðun árið 1965.  Fyrirtækið Sorpa bs.  var stofnað árið 1988 en starfsemin hófst árið 1991.  Hlutverk þess er að taka á móti og flytja sorp á urðunarstaði, sjá um rekstur móttökustöðva ásamt því að flokka sorp og endurnýta eftir því sem hagkvæmt þótti.  Fljótlega eftir að fyrirtækið var stofnað komu fram tillögur um nýjan urðunarstað og eftir töluvert þref var ákveðið að ganga til samninga við Kjalarneshrepp um kaup á Álfsneslandi. Á svipuðum tíma hófust viðræður við forráðamenn Áburðarverksmiðjunnar um kaup á landi vestan verksmiðjunnar undir móttöku- og böggunarstöð. Samningar náðust og var ákveðið að hefja þegar móttöku á hættulegum efnum. Kópavogsbær samþykkti að hýsa starfsemina og var spilliefnamóttakan opnuð í ársbyrjun 1990. Móttökustöðin var vígð 26. apríl 1991 og hófts móttaka sorps þann 6. maí.  Á fyrstu rekstrarárum  móttökustövarinnar var glímt við tæknilega vandamál, en þau voru leyst eftir því sem reynslan jókst.  Í byrjun var fólk var frekar seint að taka við sér og nýta þjónustuna, en ástandið batnaði mjög fljótlega, t.d. þegar Sorpa fór fram á það að garðaúrgangur yrði skilinn frá heimilissorpi.

Í lok ársins 1996 var tekinn í notkun fyrsti áfangi gasveitu í Álfsnesi en í ágúst 1999 var stofnað fyrirtækið Metan hf. en hlutverk þess er að safna hauggasi úr urðunarstaðnum á Álfsnesi með nýtingu í huga.  Markmiðið er að safna eða eyða metangasi (CH4), en neikvæð gróðurhúsaáhrif þess eru talin um 21x meiri en koltvísýrings (CO2).  Því er til mikils er að vinna.  Í framtíðinni er hægt að hugsa sér að nýta gasið með öðrum hætti.  Á heimasíðu Sorpu má lesa nánar um starfsemi fyrirtækisins og ýmislegt er við kemur sorpmálum.  Upplýsingar um sorphirðu í Reykjavík má finna hér.

Endurnýting og endurvinnsla

Endurnýting og endurvinnsla sorps er ekki sama hugtakið.  Endurnýting þýðir að hluturinn er notaður aftur í lítið breyttri mynd en endurvinnsla þýðir að hluturinn er t.d. tekinn í sundur eða malaður í aðra notkun en upphaflega.  Í flestum tilfellum er best fyrir umhverfið að endurnota hlutinn en þar á eftir að endurvinna hann.

Meðhöndlun sorps

Eitt af mikilvægustu þáttum í allri sorpmeðhöndlun er flokkun.  Í Reykjavík er hægt að flokka sorp í a.m.k. 16 flokka.  Allir þessir sorpflokkar eru endurnýttir eða endurunnir, annað hvort hér á landi eða erlendis.  Upplýsingar um sorpflokkana má finna á vef Hreinsunardeildar sem sér um sorphirðu í Reykjavík.  Undanfarna mánuði hefur verið í gangi tilraunaverkefni um nýjan hátt sorphirðu í austurhverfum borgarinnar.  Um er að ræða tilraunir á rúmmálsmælingu og innviktun sorps frá heimilum og atvinnufyrirtækjum.  Íbúar eru hvattir til að flokka sorpið og skila því á endurvinnslustöð eða gáma fyrir pappír  og fernur  sem hafa verið dreift um hverfin.  Ljóst er að í nánustu framtíð mun sorphirðugjald verða tengt því magni sem viðkomandi fjölskylda setur í tunnuna og fólk þannig hvatt til flokkunar í gegnum veskið.  Með því að flokka sorp geta menn lagt verulega á vogarskálarnar í umhverfismálum.  Um þessar mundir er Reykjavíkurborg að bjóða upp á jarðgerðartunnur fyrir íbúa borgarinnar.  Á heimasíðu Sorphirðu og dýraeftirlits má lesa meira um þetta verkefni og sorphirðu í Reykjavík. 

Jarðgerð

Ein af vinsælustu aðferðum við meðhöndlun lífræns sorps er jarðgerð.  Jarðgerð er náttúruleg aðferð við að brjóta niður lífrænan úrgang sem síðan er hægt að nota sem vistvænan áburð.  Þessi afurð er kölluð molta.  Reykjavíkurborg hvetur alla þá sem hafa tækifæri á að jarðgera lífrænan úrgang að gera slíkt enda er þessi aðferð við sorpmeðhöndlun umhverfisvæn og dregur verulega úr sorpmagni fjölskyldunnar.  Hægt er að fá leigðar jarðgerðatunnur hjá Reykjavíkurborg en nánari upplýsingar má finna hér.

Þannig á að fara að!

Í tunnuna er sett gróft lag á botninn t.d. trjágreinar og grófan garðaúrgang.  Þetta tryggir loftun neðan frá.  Síðan er sett lag af fínni garðaúrgangi og þar ofan á lag af moltu eða mold.  Nú er byrjað á að setja lífræna úrganginn í tunnuna.  Niðurbrotið gengur hraðar eftir því sem matarleifarnar eru fínni.  Þó mega þær ekki vera það fínar að efnið klessist vegna þess að þá verður loftun erfið.  Mjög mikilvæg er að loft leiki um massan og er gott að róta í honum annað slagið með t.d. kústskafti.  Einnig er nauðsynlegt að massinn haldi svipuðu rakastigi. 

Eldhúsúrgangur getur oft verið nokkuð blautur og þess vegna er nauðsynlegt að setja stoðefni með hverri losun.  Sem stoðefni má t.d. nota fínt trjákurl og tættan dagblaðapappír.  Ef engin virkni virðist vera í haugnum má bæta við nýslegnu grasi, húsdýraáburði eða tilbúinni moltu.  Stundum verður massinn of þurr en þá er nauðsynlegt að vökva hann til að ná réttu rakastigi.  Rétt rakastig má miða við vel undinn svamp. 

Reikna má með að lífrænn úrgangur verði að hálfþroskaðri moltu á 4 til 6 mánuðum en fullþroska molta verður til á u.þ.b. 8 til 10 mánuðum.

Nánari upplýsingar er hægt að fá hjá verkefnisstjóra Staðardagskrár 21 fyrir Reykjavík. 

Hvernig get ég byrjað?

Um þessar mundir stendur Hreinsunardeild Reykjavíkurborgar fyrir átaki í jarðgerðarmálum.  Hægt er að fá leigða jarðgerðartunnu hjá borginni á 2000 kr. á ári.  Ef þú hefur áhuga heimsóttu þá heimasíðu jarðgerðarverkefnisins hér.